Το Λύκειον των Ελληνίδων Ξάνθης δημιουργήθηκε το 1976 και αποτελεί έναν από τους πλέον δραστήριους και ιστορικούς πολιτιστικούς φορείς της βόρειας Ελλάδας. Ως παράρτημα του Λυκείου των Ελληνίδων της Αθήνας, το οποίο ιδρύθηκε το 1911 από την Καλλιρρόη Παρρέν με στόχο την ανάδειξη της ελληνικής παράδοσης και την ενίσχυση της θέσης της γυναίκας στην κοινωνία, το Λύκειον της Ξάνθης διαγράφει μια μακρά και ουσιαστική πορεία πολιτιστικής προσφοράς εντός και εκτός γεωγραφικών συνόρων.
Με έδρα την Ξάνθη, γεωγραφικά τοποθετημένο σε μια περιοχή με έντονο πολυπολιτισμικό χαρακτήρα όπως η Θράκη, το Λύκειον λειτουργεί ως ζωντανό κύτταρο διατήρησης και διάδοσης της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Βασισμένο στις αρχές του εθελοντισμού, της συλλογικότητας και της ανιδιοτελούς προσφοράς, διατηρεί στους κόλπους του περισσότερα από διακόσια (200) ενεργά μέλη, ενώ κάθε χρόνο τουλάχιστον τετρακόσια (400) άτομα συμμετέχουν στα εκπαιδευτικά και καλλιτεχνικά του τμήματα.
Οι δραστηριότητές του καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα πολιτιστικών και εκπαιδευτικών πεδίων: από τη διδασκαλία ελληνικών παραδοσιακών χορών και το πολυφωνικό τραγούδι, έως τα κρουστά, τη φιλαναγνωσία και τη μελέτη της αρχαίας ελληνικής γραμματείας και ιστορίας. Παράλληλα, δίνεται διαρκής και ιδιαίτερη έμφαση στη λαογραφία και στον πολιτισμό της Θράκης, ενώ λειτουργούν και εργαστήρια κοπτικής-ραπτικής που συμβάλλουν στη διάσωση παραδοσιακών τεχνικών.
Ιδιαίτερο στολίδι του Λυκείου αποτελεί το Εκθετήριο Ελληνικής Ενδυμασίας, καθώς και η εντυπωσιακή Ιματιοθήκη του, η οποία περιλαμβάνει περισσότερες από οκτακόσιες πενήντα (850) παραδοσιακές φορεσιές. Οι φορεσιές αυτές, αυθεντικές αλλά και πιστά αντίγραφα, προέρχονται από σχεδόν κάθε γωνιά της Ελλάδας και αποτελούν πολύτιμο υλικό για τη μελέτη της ελληνικής ενδυματολογικής παράδοσης.
Το Λύκειον των Ελληνίδων Ξάνθης δεν περιορίζεται μόνο σε τοπικές δράσεις, αλλά αναπτύσσει έντονη διεθνή παρουσία. Με αποστολές σε Ευρώπη, Αμερική, Καναδά και Αυστραλία, συμβάλλει ενεργά στη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας του απόδημου ελληνισμού, ενισχύοντας τους δεσμούς με την ομογένεια και προβάλλοντας την ελληνική παράδοση σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η σημαντική του προσφορά έχει αναγνωριστεί με πλήθος διακρίσεων. Ξεχωρίζει η βράβευσή του από την Ακαδημία Αθηνών το 1998, καθώς και η απονομή του Χρυσού Κλειδιού της Πόλης του Ντάλλας το 1999. Επιπλέον, η συμμετοχή του σε διεθνή φεστιβάλ έχει αποφέρει σημαντικές επιτυχίες, όπως το 1ο Βραβείο Ενδυμασίας στο Παγκόσμιο Φεστιβάλ Παραδοσιακών Χορών στο Βελιγράδι το 2017.
Σήμερα, έχοντας συμπληρώσει μισό αιώνα ζωής και αδιάκοπτης δημιουργικής δράσης, το Λύκειον των Ελληνίδων Ξάνθης συνεχίζει με αμείωτη ζωντάνια και δημιουργικότητα το έργο του. Παραμένοντας πιστό στις αξίες και την αποστολή του, λειτουργεί ως λύχνος διατήρησης και μετάδοσης της ελληνικής παράδοσης και ιστορίας και ενίσχυσης της πολιτιστικής ζωής της περιοχής, αποτελώντας ένα φωτεινό παράδειγμα συλλογικής δράσης και πολιτιστικής συνέχειας.
Τη σκυτάλη της συνέχειας στον χρόνο την παραδίδει στις νεότερες γενεές Ελληνόπουλων, ντόπιων αλλά και όσων με κάθε αφορμή βρίσκονται για μια περίοδο της ζωής τους στην περιοχή, συμβάλλοντας έτσι στη δημιουργική ικανότητα των παιδιών και των νέων να σχηματίσουν μνήμες και δεσμούς ανεξίτηλους με το παρόν αλλά και το παρελθόν αυτού του τόπου. Ζωντανό παραδειγμα αποτελούν, τόσο τα μαθήματα χορού όσο και τα εκπαιδευτικα εργαστήρια του έργου “Θρακιώτικος Γάμος : έρευνα και οπτικοποίηση εθιμικών στοιχείων ως εργαλείο βιώσιμης πολιτισμικής ανάπτυξης” τα οποία παρουσιάζονται σε διακριτή ενότητα στον παρόντα ιστότοπο.